Kredytem nazywa się kolokwialnie i fachowo środki finansowe banku pozyskane przez wnioskującego o kredyt do czasowej dyspozycji. Podobnie uproszczone nazywanie występuje względnie często i czasem jest powodem reklamacji wobec banku, a wręcz zatargów. Należy rozróżniać określenie pożyczki i kredytu. Przy udzielaniu pożyczek bank nie docieka jakiemu przeznaczeniu ma ona służyć, a ma na uwadze jedynie możliwości spłaty. Większość podmiotów gospodarczych właśnie w taki sposób traktuje swoje kontakty z bankami. Kredyt bankowy w odróżnieniu od pożyczki służy w realizacji uznanego za właściwy przez bank celu gospodarczego, na to ma być przeznaczony i przeważnie przychód z tytułu osiągnięcia celu będą pokryciem spłaty. Dlatego uruchomienie kredytu zachodzi zwykle nie gotówką “fizycznie”, a drogą przekazania środków na rachunek kredytobiorcy. W niektórych sytuacjach wykorzystanie kredytu jest uzależnione od dokumentacji na fakturach do opłacenia ze środków z kredytu. Trzeba odróżnić kredytowanie potrzeb firmy już istniejącej, prowadzącej działalność gospodarczą dla której kredyt jest wsparciem bieżącej działalności od sponsorowania projektów wymagających środków przekraczających własne możliwości oraz polegających na tworzeniu całkowicie nowych podmiotów gospodarczych. Rozróżnienie to ma duże konsekwencje życiowe, ponieważ nierzadko nie dostrzega się różnicy i bierze jako jednakowe. Finansowanie projektów nowych i poszerzających obszar funkcjonowania firmy jest obciążone większa niepewnością dlatego wymaga stosowania nadzwyczajnych kryteriów oceny dla tych celów. Wymagania co do formy i treści wniosków składanych przez podmioty gospodarcze nie są przez banki ściśle określone. Wymagania te są zdefiniowane w regulaminie w sposób opisowy. W części merytorycznej wniosku możemy pozwolić sobie na pewną dowolność, należy jednak zawrzeć informacje konieczne do jego prawidłowej oceny, a zakres informacji winna być adekwatna do kluczowego motywu wniosku. Większość wniosków da się na szczęście ująć w standardowym zestawie paru punktów. Prawidłowo opracowany wniosek o otrzymanie kredytu powinien posiadać w treści jasne przedstawienie kwestii umożliwiających rozeznanie o planowanej transakcji. Przedstawmy podstawowe:

• na jaki cel mają być przeznaczone środki kredytu oraz uzasadnienie skuteczności, jeśli planowane cele są innowacyjne.
• wnioskowaną kwotę środków do uzyskania, przewidywane terminy spłaty i oczekiwaną cenę rat.
• przedstawienie źródeł i form gwarancji spłaty zaciąganego kredytu (szczególnie gdy w grę wchodzi kredyt hipoteczny działalność gospodarczą).
• ocenę bieżącej oraz planowanej sytuacji gospodarczej i finansowej wnioskującego o kredyt, a na tym tle źródła finansowania spłat kredytu w wyznaczonych terminach.
• informacje uzupełniające, rozumiane jako niezwykłe okoliczności mające istotne znaczenie dla oceny pisma z wnioskiem kredytowym przez bank

Kredytów na bardziej ambitne cele, także dotyczy procedura sprawdzania w BIK, niemniej jest to w ich przypadku tylko jeden z elementów badania zdolności kredytowej. Zasadniczy jej trzon stanowi analiza bilansu finansowego podmiotu ubiegającego się o kredyt. Mogą to być przychody i wydatki osoby indywidualnej lub, w przypadku małżeństw, ujęte globalnie jako ‘w rodzinie’, czy innymi słowy – gospodarstwie domowym. Tutaj bank zainteresuje się liczbą dzieci, ewentualnie innych osób pozostających na utrzymaniu kredytobiorcy i pomniejszających kwotę, jaką jest w stanie przeznaczyć co miesiąc na spłatę kredytu.

Po stronie przychodów zaliczamy zarobki netto z tytułu umowy o pracę. Stałe, miesięczne przychody są przez bank najchętniej widziane. To, czy bank zaakceptuje pieniądze zarobione np.: z tytułu umów o dzieło czy zlecenia, jest sprawą polityki poszczególnych banków. Prowadzenie własnej działalności gospodarczej to także oddzielna kategoria z bankowego punktu widzenia. Niektóre banki wprowadzają dalej idące rozróżnienia. Dla przykładu: GE Money Bank oraz Getin wprowadziły, tak zwane, uproszczone badania zdolności kredytowej dla osób wykonujących zawody zaufania publicznego (również “tak zwanego”). W ich grono zaliczano na przykład prawników, lekarzy, architektów… i lista była dość precyzyjnie wyszczególniona. Jeśli nie należymy do grupy typowych “etatowców” musimy być jednak przygotowani na dodatkowe formalności.

Na zdolność kredytową rzutują koszty stałe, czyli takie, jakie ponosimy co miesiąc, nie dających się zmniejszyć za pomocą przysłowiowego zaciskania pasa. Takim, istotnym kosztem będzie czynsz za mieszkanie, zakupy ratalne jakich dokonaliśmy wcześniej i aktualnie spłacamy, lub też opłaty z tytułu polisy ubezpieczeniowej, jeśli takową posiadamy.

Czego możemy oczekiwać lub co możemy zrobić, jeśli nasza zdolność kredytowa nie jest wystarczająco wysoka, aby otrzymać taki kredyt jakiego potrzebujemy? Ze strony banku możemy się spodziewać propozycji wydłużenia okresu kredytowania. Klient płaci wówczas mniejszą ratę miesięczną, bank natomiast zarabia więcej w ciągu całego czasu spłaty.

Elementem zmniejszającym naszą zdolność kredytową są inne kredyty, a także karty kredytowe, nawet jeśli z nich nie korzystamy. Sposobem na poprawienie zdolności kredytowej będzie więc zamknięcie tych kart kredytowych, z których nie korzystamy. A jeśli wydaje nam się, że karty kredytowe sa nam niezbędne, przypomnijmy sobie czasy gdy obywaliśmy się bez nich. Analogiczna zasada dotyczy linii kredytowych.

W przypadku kredytu mieszkaniowego, nasza zdolność kredytowa zwiększy się, jeśli będziemy dysponowali wkładem własnym. Wyższa wartość zakupowanego mieszkania jest z punktu widzenia banku lepszym zabezpieczeniem, lecz koszt utrzymania nowego mieszkania wymaga wyższej zdolności kredytowej.

Współdzielenie kredytu dzieki rodzicom lub znajomym, może podnieść wartość dostępnego kredytu nawet o 30%, ponieważ ryzyko bankowe rozkłada się tutaj na więcej osób, gwarantujących spłatę dochodami o sumarycznie wyzszej wartości. Ograniczeniem w tym wypadku jest wiek współudziałowców, gdyż zwykle banki wymagają spłaty kredytów przed 75 rokiem życia.

Kredyty w walutach mają dwie strony medalu. W większości przypadków oprocentowanie jest atrakcyjniejsze niż kredytów złotówkowych, lecz ryzyko wahań kursów walutowych wymaga większego zabezpieczenia przed nagłym wzrostem wartości tejże waluty, a więc i wysokości kredytu i miesięcznej raty, a w rezultacie: wyższej zdolności kredytowej. Dlatego nieco łatwiej jest otrzymać kredyt we frankach lub w Euro niż w złotówkach (zaznaczmy jednak, że rozpatrujemy tu problem tylko i wyłącznie pod kątem zdolności kredytowej), lecz próg dla wszystkich walut ustalony jest w większości banków na mniej więcej podobnym poziomie, więc dostępność kredytu w zależności od waluty, przy danej zdolności kredytowej nie zmieni się dramatycznie. Dla nas, klientów, korzyścią będzie oczywiście niższa rata.

Czy o zdolność kredytową warto się starać i czy jej jedynym celem jest udzielenie bądź nie, kredytu przez bank? Wyższa zdolność kredytowa to dla banku większe bezpieczeństwo spłaty kredytu. Jeśli więc negocjujemy z bankiem warunki kredytu, nasza wyższa zdolność kredytowa jest odpowiednio silniejszą kartą i argumentem za udzieleniem kredytu na lepszych warunkach. Zdolność kredytowa to także cenna informacja o kondycji domowych finansów na daną chwilę. Refleksja nad nią może nam zasugerować ewentualne cięcia wydatków lub ich optymalizację, np.: za pomocą kredytu konsolidacyjnego.

We wstępnej ocenie zdolności kredytowej pomogą nam dostępne w Internecie kalkulatory zdolności kredytowej. Należy zawsze jednak pamiętać, że podawane przez nie wyniki są tylko ogólnymi szacunkami i mogą odbiegać od rzeczywistej zdolności jaką uzyskamy w danym banku, nawet jeśli to on sam udostępnił takie narzędzie w Internecie.

Wprawdzie banki stosują podobne metody badania zdolności kredytowej ale wymogi wobec klientów ustalają indywidualnie. Zbyt niska zdolność kredytowa dla jednego banku, może być odpowiednia dla innego. Podobnie jak się ma ze źródłami dochodu – niektóre banki chętnie akceptują umowy zlecenie, o dzieło, oraz przychody uzyskiwane za granicą. Poprawiajmy więc naszą zdolność kredytową, o ile to możliwe i szukajmy odpowiedniego banku, który zaoferuje nam atrakcyjne warunki.